Gilda
Ozpinetako 4 piper (ez oso handiak)
8 oliba (manzanilla-olibak, hezurrik gabeak)
Oliotako 4 antxoa
4 txotx
Nola prestatu
Osagaiak, txandaka, txotxean sartu behar dira: oliba, piperra (erditik zatitu dezakegu), antxoa (erditik tolestuta) eta beste oliba bat.
Pintxo hau mokadu batean jan behar da, zapore guztiak ahoan nahas daitezen,gozatuz jateko jakia dela ikusiko duzu!
Legatza Donostiako erara
6 legatz-xerra edo trontzo
400 g txirla
Tipulin bat
4 baratxuri-ale
100 g ilar
2 goilarekada irin
Perrexila
Aukerakoa:2 arrautza eta 12 zainzuri-punta
Nola prestatu
Legatz goxo hau prestatzeko, lehenbizi, lapiko batean uretan jarri behar ditugu jan behar ez ditugun legatz-zatiak (burua, mendrezka eta isatsa), perrexila, olioa eta gatza, 15 bat minutuz. Gogoan izan arraindunari esatea zati horiek gordetzeko legatza garbitzen duenean!
Beste lapiko batean bi arrautzak jarriko ditugu egosten, ura irakiten hasten denetik 10 minutuz.Epeltzen direnean, azala kendu eta aparte utziko ditugu.
Hirugarren lapiko batean txirlak jarriko ditugu lehendik prestatuta dugun arrain-salda pixka batekin eta olio-txorrota batekin, irekitzen diren arte.
Bien bitartean, baratxuriak eta tipulina txikituko ditugu.Txikituta ditugunean, zartagin batean olio pixka bat jarriko dugu, eta lehenengo baratxuriak botako ditugu gorritu daitezen. Erabat gorritu aurretik, tipulina botako dugu, eta oliotan gozatuta dagoenean, bi goilarekada irin gehituko dizkiogu. Irina erregosi ondoren, lehendik prestatuta dugun arrain-salda, 300 bat ml, eta txirlen likidoa gehituko dizkiogu.
Hurrengo pausoa izango da legatz-trontzoak maneatzea eta prestatu dugun saltsari gehitzea.Hiruzpalau minutuz utziko dugu egiten.
Azkenik, gehituko dizkiogu ilarrak (kontserbako ilarrak badira, besterik gabe gehitu behar dizkiozu; freskoak badira, aldiz, aurretik egosi egin beharko dituzu), txirlak, zainzuriak, arrautzak zatituta eta perrexil pixka bat.
Hasiera batean plater honi ez zitzaion osagarririk eransten, baina denborarekin aberasten joan da eta, esate baterako, txirlak, ganbak, arrautzak, zainzuriak edo kokotxak gehitu zaizkio.
Txangurrua Donostiako erara
2 zentollo edo txangurru
2 tipula
Tomate bat
2 baratxuri-ale
Ogi birrindua
Brandy kopa ½
Gurina
Nola prestatu
Lehenbizi, txangurruak uretan egosten jarri behar dira, eta ur-litro bakoitzeko 50 bat gramo gatz bota behar zaizkio.Ura irakiten hasten denean zentollo bat sartuko dugu, eta 10 bat minutuz utziko dugu egosten.Denbora hori igarotzen denean, bigarrena sartuko dugu, eta beste 10 minutuz edukiko dugu egosten.
Txangurruak epeltzen diren bitartean, tipula txikituko dugu, eta tomateari azala kenduko diogu zatitu aurretik.
Txangurruak epeltzen direnean, haragia kenduko diogu; pazientzia handiz egin beharreko lana da, haragi guztia aprobetxatu ahal izateko.Lehenbizi hanketako eta oskoleko haragia aterako dugu, eta atera ahala ontzi batean utziko dugu gero erabiltzeko.Ondoren, burua irekiko dugu; kontu handiz egin behar da barruko salda ez galtzeko.
Labea piztu eta 190 º-an jarriko dugu.
Zartagin batean oliba-olioa jarriko dugu, eta tipula botako dugu gorritzen joan dadin.Ondoren, baratxuri-aleak eta lehendik zatituta dugun tomatea gehituko dizkiogu, eta 5 minutuz su geldian edukiko dugu.Gordeta genuen txangurru-haragia gehituko diogu zartaginean dugunari, eta minutu batzuetan utziko dugu dena su geldian.Ondoren, ogi birrindu pixka bat eta brandy kopa erdia gehitu eta flanbeatu egingo dugu.Gatza oso kontuz bota behar diogu, txangurru-haragia berez nahiko gazia izaten baita.
Oskolak garbitu eta betetzea besterik ez zaigu falta.Gainetik ogi birrindu pixka bat eta gurin-zatitxo bat jarriko diegu labean sartu aurretik, eta labean 10 bat minutuz edukiko ditugu, harik eta gainetik gorritu arte.
Zure gonbidatuak harrituta utzi nahi badituzu, plater honekin lortuko duzu!
Bakailaoa pil-pilean
4 bakailao-zati
5 baratxuri-ale
Piper bat
Nola prestatu
Lehenbizi baratxuriak, osorik edo zatituta, jarri behar ditugu kazola batean olio askotan gorritzen. Gorritzen direnean, kendu eta geroko gordeko ditugu.
Olio horretan bertan frijituko dugu aurrez zatituta izango dugun piperra.Piperra ere kendu egingo dugu frijituta dagoenean, eta baratxuriekin batera geroko gordeko dugu.
Olio horretan bertan bakailao-zatiak jarriko ditugu, azala gorantz dutela, gero buelta emango diegu, eta eginda daudenean kazolatik aterako ditugu.
Orain saltsa loditu behar dugu!Utzi 5 bat minutuz epeltzen, eta gehitu bakailao-trontzoek askatu duten likidoa.Iragazki baten laguntzaz (era horretara, saltsa lehenago eta errazago emultsionatuko da) mugimendu zirkularrak egingo ditugu saltsa loditzen joateko.
Jarri saltsa plater batean, eta gainean bakailaoa, baratxuriak eta piperra. On egin!
Legatz-kokotxak saltsa berdean
Plater honi buruzko lehenengo aipamen historikoaDonostiako Kañoyetan elkartean aurkituko dugu, 1902an. Dirudienez, María Cristina Erreginak dastatu egin nahi izan zuen hainbeste aldiz entzundako plater hau.Baina emakumeek debekatuta zutenez elkarte gastronomikoetan sartzea, Erreginak ezin izan zuen dastatu…Esaten dute elkartetik Miramar Jauregira eraman ziotela kokotxa-kazolatxo bat beretzat.
-Legatz-kokotxak, kilo bat
-3 baratxuri-ale
-Piper bat
-Ardo zuria, basokada bat
-Perrexila
-Irina, goilarekada bat
Nola prestatu
Lehengo azala garbitu eta azal-ertzak moztu behar zaizkie kokotxei labana zorrotz batez.
Garrantzitsua da ura kentzea, eta trapu batean lehortzen utziko ditugu, beraz, maneatu aurretik.
Kokotxak lehortzen diren bitartean, perrexila txikitzen eta baratxuriak eta piperra laminatzen joango gara.
Kokotxen hondarrekin, perrexilarekin, urarekin ( bi behatz) eta gatz apur batekin salda egingo dugu, eta platerari gehituko diogu zaporea areagotzeko.Su geldian utziko dugu saltsa loditu dadin.
Beste kazola batean, eta su geldian, baratxuria eta piperra gorrituko ditugu, eta gorritzen direnean sutatik kendu eta geroko utziko ditugu.Olio horretara goilarekada bat irin botako dugu, eta gozatu ondoren ardo zuria eta beste kazolan prestatu dugun salda gehituko dizkiogu.
Nahasten dugun bitartean, perrexila eta kokotxak gehituko dizkiogu.Bizpahiru minutuz sutan eduki ondoren, baratxuriak eta piperra gehituko dizkiogu.Garrantzizkoa da bero dagoela jatea!
Txipiroiak bere tintan
-12 txipiroi
-2 tipula
-3 baratxuri-ale
-5 tomate
Nola prestatu
Lehenik eta behin, txipiroiak ongi garbitu behar dira.Horretarako, garroetatik egin behar zaio tira, eta barruko luma, tripak, begiak eta ahoa kenduko dizkiogu.Kontu handiz egin behar da, tinta-poltsa hautsi ez dadin.Garbitzen amaitzeko, iturritik pasatu eta ura kenduko diogu.
Tinta-poltsak aparte gordeko ditugu, gero erabiltzeko.Kontuan izan behar da poltsak askotan oso txikiak izaten direla, eta tinta hori ez dela nahikoa izaten platera prestatzeko.Tinta hori nahikoa izango ez balitz edo txipiroiak garbitzean poltsaren bat hautsiko balitzaigu, badaezpada ere sepia edo txipiroi tinta aparte erostea gomendatzen dugu.
Saltsa prestatzeko, lehenbizi tipulak, tomateak eta baratxuriak txikitu behar ditugu.Dena prest dugunean, 20 bat minutuz kazola batean gozatzen jarriko ditugu.
Saltsa egiten den bitartean, eta mortero edo goilare baten laguntzaz, poltsak zanpatuko ditugu hautsi arte.Hondarrak kendu eta diluitu ahal izateko ur pixka bat gehituko diegu, eta aipatutako 20 minutuak igarotzen direnean, saltsari gehituko dizkiogu.
Saltsa arinagoa izan dadin, eta tomate-azalik gera ez dadin, irabiagailuan pasatuko dugu.
Saltsa berriz kazolara botako dugu eta txipiroiak gehituko dizkiogu.35-40 bat minutuan jateko prest izango ditugu!Nahi izanez gero, arroz zuri pixka batekin osa dezakezu platera.
Txipiroiak bere tintan prestatzeko txipiroi begihaundi bat ere erabil daiteke.Urrats berberak jarraituko lirateke, baina txipiroia, garbitu ondoren, zatitu egin beharko litzateke.
Bisigu errea
Kilo bateko bisigua
Piper erdia
4 baratxuri-ale
Ozpina
Aukerakoa:3 patata
Nola prestatu
Ezertan hasi aurretik, 180º-an jarri labea berotzen.
Labea berotzen den bitartean, bisigua garbituko dugu eta patatak lamina finetan zatituko ditugu.Zartagin batean, oliotan, aurretik zatituta izango ditugun baratxuriak eta piperragorrituko ditugu.
Labea tenperatura horretara iristen denean, patatak sartuko ditugu eta 10-15 minutuz edukiko ditugu.Labetik atera ondoren, bisigua maneatuko dugu, eta olio txorrota bat bota ondoren dena berriz labean sartuko dugu 20 bat minutuz.Denbora hori pasatzen denean, atera eta ozpin-txorrota bat botako diogu.
Azkenik, olio errea eta baratxuriak eta piperra gehituko dizkiogu bisiguari.
Pantxineta
Hostore-lamina bat
75 g almendra
Arrautza gorringo bat
3 arrautza zuringo
Glas azukrea, goilarekada bat eta erdi
Litro erdi bat esne
75 g azukre
35 g arto-irin birfindua
5 g gurin
Limoi-azala
Laranja-azala
Kanela-txotxa
Nola prestatu
Lehenbizi pastel-krema prestatuko dugu, eta, horretarako, kazola batean esnea jarriko dugu berotzen, laranja-azal eta limoi-azal zati batekin, kanela-txotxarekin eta gurinarekin.
Infusionatu dugun esne horretatik pixka bat ontzi batera botako dugu, eta azukrea eta arto-irina gehituko dizkiogu pixkanaka, hagaxka batez nahasten dugun bitartean.Nahasteari utzi gabe, arrautza zuringoak gehituko dizkiogu.
Nahasketa hori, nahasteari utzi gabe, esnearekin dugun kazolara botako dugu, eta irakiten jarriko dugu.Irakiten hasten denean, sua jaitsi eta loditu arte itxarongo dugu.Berriz ere lehengo ontzira botako dugu eta hozten utziko dugu.
Krema hozten den bitartean, hostorearen erdia labeko erretiluan zabalduko dugu (labeko paperez estali ondoren), eta ertzak arrautza gorringoz igurtzi ondoren pastel-krema zabalduko dugu.Ondoren, hostorearen beste erdia gainetik jarriko diogu, eta ertzak ondo itxiko ditugu.Lehen soberan geratu zaigun arrautza gorringoz gainetik pintatuko dugu.
Labean sartu aurretik, glasazukrea eta almendrak botako dizkiogu gainetik.Eta labean, 160º bat graduan, 40 minutuz edukiko dugu.
Pantxineta egin berria gauza goxoa da, baita epeltzen denean ere!Kontuz ibili, adikzioa sortzen du eta!
La Viñako gazta-tarta, edo San Sebastian Cheescake