1863an Donostiako harresiak eraisten hasi ziren, dena aldatuko zuen proiektuari bide emanez: Cortazarreko zabalgunea. Berrogeita hamar urteko urbanizazioa, Donostia hiri turistiko eta kosmopolita bihurtuz.

Loraldi arkitektoniko hori bat dator Donostiako Belle Époqueren goraldiarekin, XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran, aristokrazia eta Europako goi-burgesia uda igarotzen hasi zirenean hirian, eta horrek eraldaketa kultural, ekonomiko eta sozial handia ekarriz.

Testuinguru horretan, XX. mendearen hasieran Modernismoa –edo Art Nouveau– iritsi zen Donostiara, XIX. mende amaierako korronte artistikoa, garaiko estilo nagusiekin apurtzea ekarri zuena. Estetika berri hori naturan oinarritzen da, eta Industria Iraultzatik eratorritako material berritzaileak ditu, hala nola altzairua eta beira.

Hirian zehar ibilaldi bat eginez gero, korronte horretako eraikinak ezagutu ditzakegu, elementu bereizgarrienei erreparatuz, hala nola lerro makurrei, forma organikoei eta apaindura landu eta oparoari, ikuslearengan edertasuna eta harridura piztu nahi baititu.

Donostiako Art Nouveau normalean beste hiri batzuetakoa baino neurritsuagoa eta edukiagoa da, hala nola Gaudiren Bartzelonakoa. Donostiak estilo honen adibide ugari gordetzen ditu oraindik, hiriak bizi izan zuen distira urbanistikoaren lekuko.

Ramon Cortazarrek 1903an diseinatu zuen Garibai 21. Hiriko lehenengo eraikin modernistatzat hartzen da, eta bere forma organikoengatik eta asimetriagatik nabarmentzen da. Dekorazio desberdina du lau solairuetako bakoitzean.

Prim kalea Art Nouveauren adierazgarririk handienetako bat da Donostian, Prim 17 bezalako eraikin adierazgarriekin eta lore-motibodun zeramikazko lauzazko horma-irudi ikusgarriekin. Eraikina Ramon Cortazar arkitektoak egin zuen 1904an, eta horma-irudiak Daniel Zuloagak, Ignacio Zuloaga margolariaren osabak, egin zituen.

Urbieta kalean ere badira eraikin modernistak, eta horietako askok ia osorik dituzte fatxadak XX. mendearen hasieratik. Luis Elizaldek 1906an diseinatutako 54. zenbakian, estilo artistiko honen ezaugarri bereizgarriak antzematen dira, hala nola lerro organikoak eta inspirazio naturaleko dekorazio-elementuak.

Urbieta kalean ere badira eraikin modernistak, eta horietako askok ia osorik dituzte fatxadak XX. mendearen hasieratik. Luis Elizaldek 1906an diseinatutako 54. zenbakian, estilo artistiko honen ezaugarri bereizgarriak antzematen dira, hala nola lerro organikoak eta inspirazio naturaleko dekorazio-elementuak.

Boulevard Zumardiko kioskoa Ricardo Magdalenak diseinatu zuen 1906an. Burdinazko egiturari eta beirate polikromatuei esker, Donostiako modernismoaren adibide ezin hobea da, soila eta dotorea.

XX. mendearen hasiera arte, Frantziako eklektizismoaren eta erromantizismo tradizionalaren eragina izan zuen hiriko arkitekturak, eta ‘Paris Txikia’ ezizena irabazi zuen. Baina Art Nouveauren eraginak eta lehenengo eraikin modernisten sorrerak aldaketa handia ekarri zuten hiriaren estetikan.

Donostian ibilaldi bat eginez gero, Art Nouveauren adibide gehiago aurkituko ditugu Hondarribia, Easo, Moraza edo Arrasate kaleetan, besteak beste. Begiak altxatzea nahikoa da forjazko balkoiak, beirateak, lore-motiboak eta fatxadak ikusteko, XX. mende hasierako espiritu modernista mantentzen baitute oraindik.